CALL US : 02 651 5988

Medical Article

Home / Medical Article / ECP กับมิติใหม่เพื่อการดูแลไต

Medical Article

VDO Knowledge

ECP กับมิติใหม่เพื่อการดูแลไต

โดย นพ.ศิต เธียรฐิติ แพทย์ผู้มีประสบการณ์ด้านการแพทย์บูรณาการและเวชศาสตร์ชะลอวัย

Banner ECP ดูแลไต AH 01

การฟื้นฟูสุขภาพด้วยเครื่อง  External Counterpulsation: ECP  เป็นเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ถูกนำมาใช้เพื่อ “ฟื้นฟู” เสริมการดูแล ระบบไหลเวียนโลหิต โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด  แต่อย่างไรก็ตามนอกเหนือจากประโยชน์ต่อหลอดเลือดและหัวใจแล้ว  ในช่วงหลังเริ่มมีการศึกษาเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับบทบาทของ ECP ต่ออวัยวะอื่น ๆ โดยเฉพาะ “ไต” ซึ่งมีหน้าที่สำคัญในการควบคุมสมดุลของของเหลว เกลือแร่ และการกำจัดของเสียออกจากร่างกาย เพิ่มขึ้น

ECP Kidney (1)

ด้วยกลไกที่ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดและลดภาระการทำงานของหัวใจ ECP อาจส่งผลเชิงบวกต่อการไหลเวียนเลือดไปยังไตและสนับสนุนการทำงานของไตในเชิงฟื้นฟู บทความนี้จึงมุ่งอธิบายกลไกทางสรีรวิทยา ผลลัพธ์เชิงคลินิก รวมถึงหลักฐานทางการแพทย์ที่มีอยู่ พร้อมทั้งชี้ให้เห็นทั้งประโยชน์ที่มีหลักฐานชัดเจนและประเด็นที่ยังต้องการการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต  ECP  มีผลต่อระบบร่างกายอย่างไร เรามีความรู้เรื่องนี้มาฝากกัน

  1. กลไกหลักของ ECP ต่อระบบร่างกาย
    • ช่วงหัวใจคลายตัว (Diastolic Phase): ถุงลมจะพองตัวดันเลือดจากส่วนปลายกลับเข้าสู่หัวใจ เพิ่มแรงดันเลือดในหลอดเลือดแดงใหญ่ (Diastolic Augmentation) ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงหัวใจและอวัยวะอื่น ๆ รวมถึง ไต
    • ช่วงหัวใจบีบตัว (Systolic Phase): ถุงลมจะแฟบตัวลงอย่างรวดเร็ว ช่วยลดแรงต้านทานของหลอดเลือดทั่วร่างกาย (Systolic Unloading) ทำให้หัวใจทำงานเบาลงและบีบเลือดออกไปได้มากขึ้น
ECP Kidney (2)
  1. ผลลัพธ์เชิงบวกต่อการทำงานของไต จากการศึกษาในกลุ่มตัวอย่าง พบว่า ECP มีผลดีต่อไตดังนี้:
    • เพิ่มการไหลเวียนเลือดที่ไต: ช่วยเพิ่มอัตราการไหลของเลือดในหลอดเลือดแดงไต (Renal Artery Blood Flow) ได้ประมาณ 19-21%
    • ปรับปรุงการกรองของเสีย: เพิ่มอัตราการกรองของไต (GFR) และเพิ่มการไหลของพลาสมาผ่านไต (Renal Plasma Flow) 
    • ขับเกลือและน้ำ: ช่วยเพิ่มปริมาณปัสสาวะ และเพิ่มการขับโซเดียมและคลอไรด์ออกจากร่างกาย
    • ปรับสมดุลฮอร์โมน: ลดระดับสารที่ทำให้หลอดเลือดหดตัว เช่น Renin และ Endothelin-1 แต่เพิ่ม ANP (Atrial Natriuretic Peptide) ซึ่งช่วยขับปัสสาวะ
  1. ประโยชน์ในผู้ป่วยโรคต่าง ๆ
    • ป้องกันไตวายเฉียบพลันจากสารทึบแสง (CIN): การทำ ECP ช่วยให้ร่างกายขับสารทึบแสงออกได้เร็วขึ้น ลดความเสี่ยงต่อการเกิดไตวายเฉียบพลันหลังฉีดสารทึบแสงเพื่อเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) 
    • ผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด: การรักษาด้วย ECP ครบ 35 ชั่วโมง ช่วยเพิ่มค่าการกรองของไต (estimated GFR) ในระยะยาวสำหรับผู้ป่วยโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและภาวะหัวใจล้มเหลว
    • ผู้ป่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม: ช่วยรักษาความดันโลหิตให้คงที่ขณะฟอกเลือด (ลดภาวะความดันตก) และช่วยให้หัวใจทำงานได้ดีขึ้น
ECP Kidney (3)
  1. ข้อควรระวังและข้อห้าม (Contraindications)
    • ห้ามทำในผู้ป่วย: ที่มีลิ้นหัวใจเอออร์ติกรั่วรุนแรง (Severe Aortic Regurgitation) หรือมีหลอดเลือดแดงใหญ่ในท้องโป่งพอง (Abdominal Aortic Aneurysm) 
    • อาการข้างเคียงที่อาจพบ: ส่วนใหญ่ไม่รุนแรง เช่น ผิวหนังพอง หรือปวดกล้ามเนื้อบริเวณที่ถูกบีบรัด ซึ่งมักจะหายได้เอง

ประโยชน์ของ ECP ต่อการฟื้นฟูสุขภาพไต  ที่มีหลักฐานทางการแพทย์รับรอง

  • ช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปยังไตในระยะสั้น
  • ช่วยลดความเสี่ยงของไตวายเฉียบพลันจากสารทึบรังสี (contrast-induced AKI)
  • ช่วยให้ระบบไหลเวียนโลหิตและความดันโลหิตคงที่ดีขึ้นในผู้ป่วยฟอกไต (dialysis)
ECP Kidney (4)

ประโยชน์ของ ECP  ต่อการฟื้นฟูโรคไต  ที่ยังอยู่ระหว่างการศึกษาเพิ่มเติม

  • การชะลอการเสื่อมของโรคไตเรื้อรัง (CKD progression)
  • การปกป้องการทำงานของไตในระยะยาว (long-term renal protection)

อย่างไรก็ตามแม้จะมีข้อมูลวิจัยที่น่าสนใจ แต่ปัจจุบันยังมีจำนวนการศึกษาไม่มาก และยังขาดข้อมูลสรุปเชิงภาพรวม (meta-analysis) ที่ชัดเจนเพียงพอ  จึงยังไม่สามารถสรุปผลได้อย่างแน่ชัดในปัจจุบัน

  1. Thongsricome T, Kositanurit W, Siwamogsatham S, Tiranathanagul K. Enhanced external counterpulsation, focusing on its effect on kidney function, and utilization in patients with kidney diseases: a systematic review. Asian Biomed (Res Rev News). 2023;17(5):208–221.
  2. Applebaum RM, Kasliwal R, Tunick PA, Konecky N, Katz ES, Trehan N, et al. Sequential external counterpulsation increases cerebral and renal blood flow. Am Heart J. 1997;133(6):611–615.
  3. Werner D, Schneider M, Weise M, Nonnast-Daniel B, Daniel WG. Pneumatic external counterpulsation: a new noninvasive method to improve organ perfusion. Am J Cardiol. 1999;84(8):950–952.
  4. Werner D, Trägner P, Wawer A, Porst H, Daniel WG, Gross P. Enhanced external counterpulsation: a new technique to augment renal function in liver cirrhosis. Nephrol Dial Transplant. 2005;20(5):920–926.
  5. Zhang X, Yao C, Xiao Q, Wu J, Wu G. Enhanced external counterpulsation: a new method to alleviate contrast-induced acute kidney injury. Contemp Clin Trials. 2022;113:106653.
  6. Zeng CM, Zhao YM, Zhong XJ, Wu ZJ, Bai J, Qiu SY, et al. Reduction in risk of contrast-induced nephropathy in patients with chronic kidney disease and diabetes mellitus by enhanced external counterpulsation. Front Endocrinol (Lausanne). 2022;13:973452.
  7. Ruangkanchanasetr P, Mahanonda N, Raungratanaamporn O, Ruckpanich P, Kitiyakara C, Chaiprasert A, et al. Effect of enhanced external counterpulsation treatment on renal function in cardiac patients. BMC Nephrol. 2013;14:193.
  8. Wu CK, Hung HF, Leu JG, Tarng DC, Tsai MH, Chiang SS. The immediate and one-year outcomes of dialysis patients with refractory angina treated by enhanced external counterpulsation. Clin Nephrol. 2014;82(1):34–40.