Home / Medical Article / PLAC Test ตรวจหลอดเลือดอักเสบ ประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและ Stroke
หลายคนพบว่าไขมันเลือดสูงจากการตรวจสุขภาพหรือผลปกติแต่มีคนในครอบครัวเป็นหัวใจวายเฉียบพลันหรือหลอดเลือดสมอง แล้วสงสัยว่าตัวเองเสี่ยงแค่ไหน PLAC Test เป็นการตรวจเลือดที่ช่วยประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและ Stroke จากมุมของหลอดเลือดอักเสบ ซึ่งการตรวจไขมันทั่วไปมองไม่เห็น
ภาวะหลอดเลือดแข็งตัวเกิดจากไขมัน LDL สะสมในผนังหลอดเลือดเป็นเวลานานจนเกิดการอักเสบและกลายเป็นคราบไขมัน (Plaque) ปัจจัยเร่ง ได้แก่ ความดันสูง เบาหวาน สูบบุหรี่ ภาวะอ้วน อายุ และกรรมพันธุ์ [1, 2] เมื่อคราบไขมันแตกจะเกิดลิ่มเลือดอุดตัน ถ้าเกิดที่หัวใจคือหัวใจวาย ถ้าเกิดที่สมองคือ Stroke ซึ่ง WHO ระบุว่าโรคหัวใจและหลอดเลือดคร่าชีวิตประมาณ 17.9 ล้านคนต่อปี [3]
การอักเสบทำให้คราบไขมันก่อตัวเร็วขึ้นและเปราะจนแตกง่าย เอนไซม์ Lp-PLA2 ในคราบไขมันจะสร้างสารกระตุ้นการอักเสบเพิ่มขึ้น [4] ระดับ Lp-PLA2 จึงใช้เป็นตัวบ่งชี้ภาวะหลอดเลือดอักเสบได้
LDL เป็นสาเหตุโดยตรงของโรคหลอดเลือดหัวใจ — LDL สูงเสี่ยงโรคมากขึ้น และยิ่งสูงนานความเสี่ยงยิ่งสะสม [2] แต่ความเสี่ยงจริงต้องประเมินร่วมกับอายุ ความดัน เบาหวาน และการสูบบุหรี่
ยังเสี่ยงได้ งานวิจัยในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจกว่า 136,000 รายพบว่า เกือบครึ่งมี LDL ต่ำกว่า 100 mg/dL ขณะเข้ารับการรักษา [5]
ยังไม่ครบ การตรวจไขมันเป็นพื้นฐานที่จำเป็น แต่แนวทาง ACC/AHA แนะนำให้ดูปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย เช่น ประวัติครอบครัว ค่าการอักเสบ hs-CRP และ Lp(a) [1]
ยังไม่ครบ การตรวจไขมันเป็นพื้นฐานที่จำเป็น แต่แนวทาง ACC/AHA แนะนำให้ดูปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย เช่น ประวัติครอบครัว ค่าการอักเสบ hs-CRP และ Lp(a) [1]
นอกจากไขมัน ควรตรวจน้ำตาล ความดัน และประเมินปัจจัยเสี่ยงโดยรวม แพทย์อาจพิจารณาตรวจ hs-CRP, Lp(a), PLAC Test หรือ CAC Score เพิ่มเติมตามความเสี่ยงของแต่ละคน
PLAC Test คือการตรวจเลือดวัดเอนไซม์ Lp-PLA2 ซึ่งสะท้อนภาวะหลอดเลือดอักเสบ FDA สหรัฐฯ อนุญาตให้ใช้ช่วยประเมินความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองขาดเลือดร่วมกับการประเมินทางคลินิก [6] งานวิจัยรวม 32 การศึกษาในผู้เข้าร่วมกว่า 79,000 คน พบว่า Lp-PLA2 ที่สูงสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจที่เพิ่มขึ้น [7]
ข้อจำกัด: PLAC Test ใช้ประกอบการประเมิน ไม่ได้ใช้วินิจฉัยโรคหัวใจ จึงควรปรึกษาแพทย์ว่าเหมาะกับคุณหรือไม่
หัวใจวายเฉียบพลันและหลอดเลือดสมองชนิดตีบหรืออุดตันส่วนใหญ่มีต้นเหตุเดียวกัน คือภาวะหลอดเลือดแข็งตัว (Atherosclerosis) เมื่อคราบไขมันในผนังหลอดเลือดปริหรือแตก ร่างกายจะสร้างลิ่มเลือดขึ้นมาอุดหลอดเลือด ถ้าเกิดที่หลอดเลือดหัวใจจะทำให้หัวใจวาย ถ้าเกิดที่หลอดเลือดสมองจะทำให้เกิด Stroke
องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าโรคหัวใจและหลอดเลือดทำให้มีผู้เสียชีวิตทั่วโลกประมาณ 17.9 ล้านคนต่อปี และมากกว่า 4 ใน 5 เกิดจากหัวใจวายและ Stroke [8]
การตรวจโรคหัวใจเริ่มจากตรวจไขมัน น้ำตาล ความดัน และประเมินประวัติสูบบุหรี่และประวัติครอบครัว แล้วจึงพิจารณาตรวจเพิ่มเติม ส่วนผู้ที่มีอาการเจ็บหน้าอกหรือเหนื่อยผิดปกติ ควรตรวจหัวใจโดยตรง เช่น คลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือเดินสายพาน
หากพ่อ แม่ หรือพี่น้องเป็นโรคหัวใจก่อนวัยอันควร (ผู้ชายก่อน 55 ปี ผู้หญิงก่อน 65 ปี) ถือเป็นปัจจัยเพิ่มความเสี่ยง [1] ควรตรวจพื้นฐานและให้แพทย์พิจารณาตรวจ Lp(a) หรือ PLAC Test ร่วมด้วย
การป้องกัน Stroke และหัวใจวายที่ได้ผลที่สุด คือควบคุมความดัน ไขมัน และน้ำตาล ไม่สูบบุหรี่ ออกกำลังกาย ลดอาหารเค็ม และตรวจประเมินความเสี่ยงสม่ำเสมอ
ข้อควรระวัง: ผู้ที่มีอาการ เช่น เจ็บแน่นหน้าอก หรือหอบเหนื่อยผิดปกติ ควรได้รับการตรวจหัวใจโดยตรง ไม่ควรใช้การตรวจเลือดเพื่อประเมินความเสี่ยงแทน
อาการฉุกเฉิน โทร 1669: เจ็บแน่นหน้าอก เหงื่อแตก / หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด |
ไม่ว่าคุณจะเป็นคนที่ มีไขมันในเลือดสูง หรือมีผลตรวจไขมันอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่มีปัจจัยเสี่ยงอื่น เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน สูบบุหรี่ หรือมีคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจหรือ Stroke ก่อนวัยอันควร สิ่งสำคัญคือไม่ควรมองข้ามการประเมินความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด
เพราะโรคหัวใจและ Stroke อาจเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย และบางความเสี่ยงอาจไม่สามารถประเมินได้จากการตรวจไขมันเพียงอย่างเดียว การตรวจ PLAC Test จึงอาจเป็นอีกหนึ่งข้อมูลที่ช่วยให้มองเห็นภาวะการอักเสบของหลอดเลือด และประเมินความเสี่ยงได้ครอบคลุมมากขึ้น
เพราะหัวใจและหลอดเลือดเป็นสิ่งที่เราไม่ควรต้องรอให้เกิดปัญหาก่อนจึงเริ่มดูแล หากมีวิธีที่ช่วยให้รู้ความเสี่ยงได้เร็วขึ้น การตรวจประเมินตั้งแต่วันนี้ อาจช่วยให้คุณและแพทย์วางแผนดูแลสุขภาพ ปรับพฤติกรรม และจัดการปัจจัยเสี่ยงได้อย่างเหมาะสมก่อนเกิดเหตุการณ์รุนแรง
รู้ความเสี่ยงให้เร็ว เพื่อวางแผนป้องกันให้ทัน
เพราะการป้องกันหัวใจวายและ Stroke เริ่มต้นได้ตั้งแต่ก่อนมีอาการ
กดทักแชทจองโปรแกรมตรวจ เพื่อประเมินความเสี่ยง PLAC Test คลิกเลย
[1] Grundy SM, 2018 AHA/ACC Cholesterol Guideline, Circulation 2019
[2] Ference BA, Eur Heart J 2017
[3] WHO CVD Fact Sheet
[4] Am Fam Physician 2020;101(1):44
[5] Sachdeva A, Am Heart J 2009
[6] US FDA 510(k) PLAC Test 2005/2014
[7] Lp-PLA2 Studies Collaboration, Lancet 2010
[8] World Health Organization. Cardiovascular diseases (CVDs) fact sheet. who.int
ข้อมูลในหน้านี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะบุคคลจากแพทย์ได้ ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล กรุณาปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมก่อนเข้ารับบริการ
เนื้อหาจัดทำโดย แอ็บโซลูท เฮลธ์ · ดูทีมแพทย์ของ Absolute Health
เผยแพร่เนื้อหา: 7 ตุลาคม 2569 · ปรับปรุงล่าสุด: 9 ตุลาคม 2569
