กลไกที่โลหะหนักก่อพิษต่อร่างกาย

โลหะ / รูปทางเคมี

Target organ สำคัญ

ความเสียหายเด่น

ระดับหลักฐาน

Lead (Pb)

สมองและระบบประสาท โดยเฉพาะ developing CNS

neurodevelopment, cognition, synaptic/Ca²⁺ signaling

A

ระบบเลือด

inhibition of heme synthesis, anemia เมื่อ exposure สูง

A

ไต

chronic tubulointerstitial injury / renal dysfunction

A

ระบบหัวใจและหลอดเลือด

hypertension, endothelial dysfunction

A–B

กระดูก

เป็น reservoir ของ Pb ระยะยาว

A

ระบบสืบพันธุ์

fertility และ reproductive toxicity

B

มะเร็งกระเพาะอาหาร

B

Elemental mercury (Hg⁰ vapor)

สมอง

tremor, neurobehavioral/neuropsychiatric toxicity

A

ไต

renal accumulation และ nephrotoxicity

A

Inorganic Hg²⁺

ไต โดยเฉพาะ renal tubules

nephrotoxicity

A

Methylmercury (MeHg)

สมองและ CNS

sensory, motor และ cognitive neurotoxicity

A

สมองทารกที่กำลังพัฒนา

neurodevelopmental toxicity

A

Cadmium (Cd)

ท่อไตส่วนต้น

tubular proteinuria → Fanconi-type dysfunction ใน severe exposure

A

กระดูก

osteomalacia / osteoporosis และ bone fragility

A

ปอดเมื่อสูดดม, มะเร็งปอด

pneumonitis/chronic pulmonary toxicity; occupational carcinogenic risk

A

ตับ

เด่นใน acute/high-dose toxicity และ accumulation

B

ระบบหัวใจและหลอดเลือด

vascular/CV associations

B

มะเร็งตับอ่อน  มะเร็งกระเพาะอาหาร  มะเร็งต่อมลูกหมาก

B

Inorganic arsenic (As)

ผิวหนัง

hyperpigmentation, hyperkeratosis และ skin lesions

A

ระบบประสาทส่วนปลาย

sensorimotor neuropathy

A

ระบบหัวใจและหลอดเลือด

vascular disease / cardiovascular risk

A–B

ผิวหนัง ปอด กระเพาะปัสสาวะ

established human carcinogenic targets

A

ตับ

hepatic injury / portal abnormalities ในบาง exposure settings

B

ไต

renal effects

B

ระบบเผาผลาญและต่อมไร้ท่อ

association กับ diabetes/metabolic dysfunction

B

มะเร็งปอด มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ มะเร็งผิวหนังชนิดไม่ใช่ melanoma

A

มะเร็งไต มะเร็งต่อมลูกหมาก

B

Hexavalent chromium Cr(VI)

respiratory tract / lung

airway injury, inflammation, fibrosis และ lung carcinogenesis

A

จมูกและไซนัส

irritation และ cancer risk

A

ผิวหนัง

ulceration/contact injury

A

ไต และ ตับ

organ injury

B

Nickel compounds

ผิวหนัง

allergic contact dermatitis

A

ปอดและทางเดินหายใจ

inflammation/fibrosis ใน occupational exposure

A

มะเร็งปอด และมะเร็งโพรงจมูก

ความเสี่ยงเด่นใน nickel refining และ nickel compounds บางชนิด; ไม่ควรเหมารวม metallic Ni ทุกชนิด

A

Manganese excess

สมองส่วน basal ganglia

manganism, extrapyramidal motor dysfunction

A

Cobalt excess

หัวใจ

cardiomyopathy ใน systemic high exposure

A–B

ไทรอยด์

hypothyroid effects

A–B

ระบบเลือด

polycythemia จาก erythropoietic effect

A

ปอด

interstitial lung disease โดยเฉพาะ co-exposure กับ tungsten carbide

A

การได้ยิน การมองเห็น และความรู้สึก/การบังคับกล้ามเนื้อของระบบประสาทส่วนปลาย

toxicity รายงานใน severe systemic exposure หรือ metal-on-metal implants

B

Aluminum overload

กระดูก

osteomalacia/adynamic bone disease โดยเฉพาะ renal failure/dialysis exposure

A

ระบบประสาทส่วนกลาง

dialysis encephalopathy/high systemic exposure

A

ไขกระดูก

microcytic anemia ใน significant systemic accumulation

A–B

มะเร็งเต้านม

mammary epithelial oxidative stress, genomic instability, estrogenic signaling

C, predominantly preclinical

Thallium (Tl)

ระบบประสาทส่วนปลาย

painful sensory-motor neuropathy

A

ทางเดินอาหาร

abdominal pain/gastroenteritis ใน acute poisoning

A

เส้นผมและผิวหนัง

characteristic delayed alopecia

A

สมอง หัวใจ ไต

severe multisystem poisoning

B